X
تبلیغات
سه تار - فاصله ها در گام شور و ملحقات آن

سه تار

همه چیز درباره سه تار

فاصله ها در گام شور و ملحقات آن

دستگاه شور بر روی گام زیر نواخته میشود که در آن:

درجه ی پنجم ( ر ) متغیر است.شور تغییرات عمده ی گام ندارد

بلکه بیشتر دارای تغییر یا انتقال نت شاهد هستند.

یکی از مشخصه های آوازهای مشتق شده از شور اینست :

که همواره شروع آنها در زیر واتمام آنها در در بم بر روی نخستین نت شور (سل) یا احتمالا  فا 

صورت میگیرد.

آوازها همگی در درجه ی هشتم بالای شور نواخته میشوند.اما در تار و سه تار رایجتر

آنست که آنها را به درجه ی چهارم پائینتر منتقل کنیم.

شما دستگاه شور را از هر گامی که میخواهید بزنید با رعایت فاصله های زیر میتوانید:

فاصله ی بین پرده های دستگاه شور:

فاصله ی بین پرده ی  اول و  دوم : سه ربع پرده

فاصله ی بین پرده ی دوم و سوم : سه ربع پرده

فاصله ی بین  پرده ی  سوم  و چهارم : یک پرده

فاصله ی  بین  پرده ی چهارم و پنجم :  یک پرده

فاصله ی بین پرده ی  پنجم  و ششم : نیم پرده

فاصله ی بین پرده ی ششم  و  هفتم : یک پرده

فاصله ی بین پرده ی  هفتم و هشتم : یک پرده

مثال شور لا :    لا ، سی کرن ، دو ، ر ، می ، فا ، سل ، لا .

         شور ر :    ر ، می کرن ، فا ، سل ، لا ، سی بمل ، دو ، ر .

((همانطور که میدانید بین همه ی نتها بطور طبیعی یک پرده فاصله است بجز :

بین می و فا__سی و دو ،، که نیم پرده فاصله وجود دارد.))

شکل زیر گام شور سل می باشد .

گوشه های شور :

درآمد اول ، درآمد دوم ، درآمد سوم : کرشمه ، درآمد چهارم : گوشه ی رهاب ،

 درآمد پنجم : اوج ، درآمد ششم : ملا نازی ، نغمه ی اول ، نغمه ی دوم ،

زیرکش سلمک ، ملا نازی ، سلمک ، گلریز ،مجلس افروز ، عزال ، صفا ،

 بزرگ ، کوچک ، دوبیتی ،خارا ، قجر-فرود ، حزین ، شور پائین دسته ،

گوشه ی رهاب ، چهار گوشه ، مقدمه ی گریلی ، رضوی - حزین - فرود ،

 شهناز ، قرچه ، شهناز کت (عاشق کش ) ، رنگ اصول ، گریلی ، رنگ شهرآشوب

آواز ابو عطا:

بر روی گام شور (با درجه ی پنجم طبیعی ) و با پایه قرار دادن درجه ی چهارم نواخته میشود.

این آواز در اینجا با گوشه ی رامکلی آغاز میشود که مقدم بر درآمد است.

گیلکی عموما بیش از آنکه در ابو عطا ادغام گردد،در دشتی وارد میشود.

بخش دوم (حجاز و گیلکی) درجه ی پنجم (ر) را پایه قرار میدهد.

گوشه های ابو عطا :

رامکلی ، درآمد ، سیخی ، حجاز ، بسته نگار ، یقولون ، چهار پاره ، گبری ، غم انگیز ، گیلکی

آواز بیات زند(ترک):

از همان گام استفاده میکند،اما نت سوم سی بمل را پایه قرار میدهد.

میتوانیم گوشه های قطار و قرائی را ، که در بیات کرد نواخته میشوند ، به آن اضافه کنیم .

این روایت دارای چندین گوشه است که به ماهور تعلق دارند (فیلی ، خسروانی ، شکسته ) البته

در ردیف حسین قلی یافت نمیشود . اذان در گوشه ی روح الارواح این آواز خوانده میشود .

گوشه های بیات زند(ترک) :

درآمد اول ، دو گاه - فرود ، درآمد دوم ، درآمد سوم ، ،بسته نگار ،بسته نگار ،خسروانی ،

نغمه ،فیلی ، گوشه ی شکسته ، مهربانی ، جامه دران ، مهدی ضرابی ، روح الارواح

آواز افشاری:

گام شور را با درجه ی پنجم متغییر دنبال میکند.

در افشاری درجه ی ششم شور تبدیل به کرن و بکار میشود

 این روایت در مقایسه با روایت حسین قلی و بخصوص معروفی بسیار کوتاه است.

اما میتوانیم گوشه های بر گرفته از دستگاههای دیگر،همچون ماهور و نوا،را بدان اضافه کنیم.

( مثلا در  افشاری سل ،لا به کرن و دوباره به بکار تبدیل میشود . یا در شکل زیر افشاری دو

 به تصویر کشیده شده و همانطور که ملاحظه میکنید نت ر که درجه ی ششم شور

است متغییر به کرن و بکار است )

گوشه های افشاری :

  درآمد ، بسته نگار ، گوشه ی عراق

آواز دشتی:

همان گام را،که پایه ی آن بر روی درجه ی پنجم متغییر قرار داده میشود،دنبال میکند.

آواز  دشتی  مشتق شده  از دستگاه  شور  سل ،دشتی  ر  میباشد.

 آواز  دشتی مشتق شده  از دستگاه   شور  ر  ،  دشتی  لا  میباشد .

آواز دشتی مشتق شده از دستگاه شور  دو  ، دشتی  سل میباشد .

و
. 
.
.

در شکل زیر دشتی  ر  به تصویر کشیده شده است . همانطور که میبینید نت   ر  متغییر است و

مرتب از   بکار به کرن و از کرن به بکار تبدیل میشود .

این حالت یکی از راههای تشخیص دشتی است .

گوشه های دشتی :

 درآمد ، اوج ، بیدگانی ، حاجیانی ، اوج

آواز بیات کرد :

غالبا در شور وارد میشود.این روایت به روایت حاجی آقا محمد ایرانی،که برومند با آن آموزش دیده

، بسیار نزدیک است.

گوشه های بیات کرد (کرد بیات ) :

درآمد اول ، درآمد دوم ، بسته نگار ، درآمد سوم ، درآمد چهارم ، قطار ، قرائی

برای فهمیدن فاصله ها نت اصلی را هم بشمرید :

مثلا شور سل دشتی اش گام ر میشود  چون ر فاصله ی پنجم سل است:

۱)   سل   ،   ۲)   لا     ،    ۳)  سی   ،  ۴ )  دو   ،   ۵ ر     

  

+ نوشته شده در  سه شنبه پانزدهم آذر 1390ساعت 0:21  توسط بیات ترک  |